​Zweet op mijn voorhoofd: over vloer- en wandverwarming

Expertartikelen | 2652 keer bekeken
​Zweet op mijn voorhoofd: over vloer- en wandverwarming

Laatst moest ik de slingers ophangen voor een verjaardag. U kent dat wel: krukje erbij en hop, op zoek naar het haakje boven in de hoek van de kamer. Nou is een verjaardag maar een keer per jaar dus pak ik graag goed uit met de slingers. Dat heb ik moeten weten: terwijl het buiten -10 °C was, bedroeg de temperatuur net onder het plafond zo’n 25 °C. Raar eigenlijk, dat juist op de plek waar je niet bent - bovenin een ruimte - het toch zo warm is. Typisch een geval van energieverspilling. Onnodige energieverspilling zou ik zeggen, want er zijn prima alternatieven.

Een uitstekende oplossing is vloerverwarming. Bij nieuwbouw is dat geen uitdaging; die uitdaging ligt ‘m in de renovatiemarkt. En als we dan toch bezig zijn: waarom alleen in de woonkamer en niet in de slaapkamer of werkkamer? Vaak krijg je dan als antwoord dat de vloerverwarming daarvoor te traag is. Een vuistregel die vaak wordt gehanteerd is: 1 graad opwarming per uur. Om de temperatuur in de werkkamer dus van 18 op 20 °C te krijgen, verstrijken 2 uren. Tegen die tijd heeft niemand meer zin om te werken.

Dat is zonde, want radiatoren hebben standaard een hoge watertemperatuur nodig. Wanneer bij een renovatie wordt overgestapt op een lage-temperatuur-installatie, bijvoorbeeld met een warmtepomp, dan moeten de radiatoren dus worden vervangen door uitvoeringen die wel twee keer zo groot zijn. Dat betekent dat er in de werkkamer maar weinig ruimte overblijft voor bijvoorbeeld de boekenkast.

Vloerverwarming biedt als voordeel dat op een lagere temperatuur kan worden gestookt. De warmte komt immers uit de vloer en de ideale ruimtetemperatuur wordt bereikt op 1,80 - 2 meter hoogte. Daarboven zal de temperatuur afnemen. Vloerverwarming zorgt bovendien voor minder circulatie en de bekende koude trek over de vloer bij vloerverwarming ontbreekt.

Maar er is meer…

Niet alleen vloerverwarming biedt aantrekkelijke voordelen bij renovatieprojecten. Er is meer! Wandverwarming bijvoorbeeld. Het is een nog redelijk onbekende techniek, maar met bijzondere voordelen. Juist daar waar de vloeroppervlakte te gering is en de vloerverwarming niet voldoende vermogen kan leveren, biedt wandverwarming uitkomst om een kamer snel op een behaaglijke temperatuur te krijgen. Een goed voorbeeld is de badkamer. Die is in veel woningen te klein om het gewenste vermogen uit de vloer te krijgen zonder je voeten te ‘verbranden’. Wandverwarming op de kale muur afgewerkt met een stuclaag is dan een ideale oplossing.

Die zelfde oplossing leent zich ook uitstekend voor de werkkamer of slaap- annex studeerkamer. De wandverwarming kan hier rechtstreeks op het lage-temperatuursysteem worden aangesloten waarbij de straling voor een  snelle reactietijd zorgt. De vloerverwarming is dan de basis om de kou uit de woning te houden en de wandverwarming zorgt voor de behaaglijkheid. Voor renovaties zijn er zelfs kant-en-klare gipsvezel versterkte wandplaten waarin de systeembuis is verwerkt. Deze zijn eenvoudig te monteren op een regelwerk van hout. De platen zijn gewoon af te werken met een dunne stuclaag of gewoon behang.

De combinatie van wand- en vloerverwarming is energetisch en rendabel. De aanvoertemperaturen voor deze vormen van ruimteverwarming zijn gering (35 °C i.p.v. 70 °C voor klassieke radiatoren) en de lagere maar toch aangename ruimtetemperatuur bespaart veel energie én geld. 


Gerben Verweij - Gespecialiseerd in installatie-, afvoer- en voorwandtechniek

Foto's: Viega

Gerben Verweij - Fonterra_Side_opbouw.pn

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de nieuwsbrief van Renovatieprofs en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (12)

Reageren
  • Peter Uges
    20.03.2016 - 17:08 uur | Peter Uges

    Beste Jaap,

    We hebben het hier over praktische opgedane ervaring in een klaslokaal en een sporthal gebruik makend van CO2 vraag-gestuurde ventilatie zonder balansventilatie en zonder dus een WTW. Het feit dat de opdrachtgever uiterst tevreden is en er geen tochtklachten zijn, zegt voldoende. In beide gevallen wordt bovendien in de zomer gekoeld met indirect werkende dauwpuntkoeling. De betreffende installaties voldoen bovendien aan NEN 7120 en het Bouwbesluit.
    Verdringingsventilatie is zowel mogelijk met of zonder balansventilatie. Bij Balansventilatie (met twee ventilatoren) is dan de combinatie met warmteterugwinning verplicht. Werkend met slechts één toeren geregelde ventilator die buitenlucht aanzuigt, mag verdringing worden toegepast zonder warmterugwinning. We hebben het hier dus eigenlijk over ventileren. Doorslaggevend is dat men beschikt over voldoende kennis en ervaring. Dat wil zeggen over het hoe en waar de lucht wordt ingebracht. Heel belangrijk is daarbij de inblaastemperatuur (zomer en winter). Over het algemeen wordt daarom de lucht zodanig ingebracht dat deze aan de vloer bijna op ruimtetemperatuur is. De toevoer is lang niet altijd via de vloer, maar kan ook door met behulp van bijvoorbeeld nozzles van uit een kanaal of air-sock de lucht naar beneden te sturen tot deze de vloer raakt. Op zijn weg naar beneden wordt de ingeblazen lucht dan al iets opgewarmd.
    Bij CO2 vraag-gestuurd is de luchttoevoer zeer klein zolang er geen of slechts enkele personen aanwezig zijn en wordt steeds groter bij meer aanwezigen. Dank zij het CO2 vraag-gestuurd ventileren compenseren de warmte afkomstig van de personen en de warmte nodig om de ingebrachte lucht op te warmen elkaar en wordt het tekort aangevuld met vloerverwarming
    .
    Begrijp me goed, geen enkele klimatologische oplossing is zaligmakend, ook niet het gebruik van verdringingsventilatie. In de praktijk is ondertussen voldoende bewezen dat verdringingsventilatie al of niet met balansventilatie, in veel gevallen een uitstekende oplossing biedt. Bedrijven die zich er op toeleggen hebben bovendien een kennis en ervaring opgebouwd die ze technologisch een voorsprong geeft boven andere bedrijven. De combinatie met CO2-gestuurd 0 tot 100% ventilatie geeft een prijstechnisch voordeel vergeleken met balansventilatie.
    Het feit dat Rehva (Federation of European Heating and Air-conditioning Associations) samen met ISSO en TVVL hier over een boekje heeft uitgeven, onderschrijft dit alles.
    De combinatie verdringingsventilatie gecombineerd met Balansventilatie is overigens dus niet nieuw en wordt al jaren toegepast in de utiliteit, sporthallen, werkplaatsen e.d. Verdringingsventilatie heeft als groot voordeel dat het mogelijk maakt om ook (zeer)hoge hallen te conditioneren op leefniveau, met een minimum aan energiegebruik. Indien ook nog eens gebruik wordt gemaakt van de combinatie met indirecte bevochtigingskoeling en 100% buitenlucht krijgt men een vorm van klimaatbeheersing, waarbij deuren en ramen kunnen worden geopend (bijvoorbeeld in een hotellobby) zonder dat dit het binnenklimaat ernstig verstoort.

  • Jaap van den Bosch
    19.03.2016 - 11:16 uur | Jaap van den Bosch

    @ Peter Uges.
    Het principe van die verdringingsventilatie is volgens diverse leveranciers t.pl.v. de vloer aanvoeren met relatief koele buitenlucht, want zoals je schrijft wordt 85 % van de warmte behoefte door de aanwezigen zelf geproduceerd, maar daar hebben de mensen in de eerste rijen waar ze zitten toch nog niet zoveel aan, die worden geconfronteerd met die direct aangevoerde koude lucht, en hoe voldoe je dan zo aan de comfort eis art. 3.30 uit het bouwbesluit? de vloerverwarming is dus maar beperkt dat is dan de overblijvende 15%, die warmt dit dan toch maar beperkt op?
    In het midden van de groep mensen kan ik het me wel voorstellen dat dit werkt, maar de eerste rijen die toegevoerde koude lucht krijgen, hoe regel je dat? mede met in gedachte de NPR die weer aangeeft dat om aan die bouwbesluit eis te voldoen je eigenlijk met de toevoer op 1800 plus vloer zou moeten zitten.

  • Peter Uges
    19.03.2016 - 08:22 uur | Peter Uges

    Arie,
    Op de informatieve website voor gebruikers (sluikreclame verwijderd) hebben wij een paar maanden geleden het e.e.a. gepubliceerd over infrarood stralingspanelen. Voor ons een test omdat wij ons meestal beperken tot ventilatie en luchtbehandeling. De publicatie (staat bij nieuws en bij begrippen) probeert op een begrijpelijke manier de gebruiker (dus niet de technicus) wat meer inzicht te geven. Hoewel dus niet geschreven voor de vakinhoudelijke specialist, kwam er juist kritiek van uit die professionele hoek. Uitgaande van jouw ervaringen zou ik het op prijs stellen jouw commentaar te ontvangen of hier of rechtstreeks (ons e-mail adres vind je op de site).

  • Peter Uges
    18.03.2016 - 14:47 uur | Peter Uges

    Reinoud, bedoel je dat de combinatie met verdringingsventilatie niet goed zou werken? In de Rehva handleiding nr 1 (ISBN 90-5044-110-6 van september 2004) uitgave ISSO en TVVL vind je de nodige informatie over verdringingsventilatie. Met dit soort installaties is de laatste 10 jaren behoorlijk wat ervaring opgedaan. Wat recenter ook op basis van CO2 vraag-gestuurd. Redelijk nieuw is verdringingsventilatie zonder WTW. Eén der eersten draait nu drie jaar op een klaslokaal. Dat bevalt zo goed, dat daar vorig jaar zomer de bestaande sporthal ook is voorzien van een dergelijk systeem.

  • R Vooijs
    18.03.2016 - 13:30 uur | R Vooijs

    Helaas ik heb daar geen enkele ervaring mee
    Wij voeren uitsluitend een watergedragen systeem
    m vr gr Reinoud. J. Vooijs

  • Arie Swager
    18.03.2016 - 13:01 uur | Arie Swager

    Ik zou willen vragen of er bij jullie ervaring met infrarood verwarming middels plafondpanelen, wandpanelen en infrarood kachels aanwezig is.
    Momenteel doe ik, in mijn appartement, met een woonoppervlakte van 60 m2 een proef met een infrarood kachel met een vermogen voor
    verwarming van 72 m2.Vanaf het begin van de winterperiode tot nu toe met goede ervaring. Heel comfortabele verwarming met een basistemperatuur
    van 22 graden Celsius, die verhoogd kan worden naar 24 graden Celsius.Na de winterperiode ga ik een vergelijking tussen aardgasverbruik en
    "groene stroom" verbruik opstellen en daarbij een energiekostenvergelijking.Mijn intentie is om in een appartementencomplex van 128 appartementen in 8 bouwlagen CO2 vrij te verwarmen op "groene stroom".

  • Reinoud. J. Vooijs
    18.03.2016 - 08:53 uur | Reinoud. J. Vooijs

    De basis opbouw van het systeem is goed
    Echter men had toch beter moeten weten, dat lucht niet zakt in dit soort systemen, had ik niet verwacht dat dit soort voorstellen worden gehanteerd door zo'n Professionele organisatie men had toch beter moeten weten, jammer !

  • Peter Uges
    17.03.2016 - 11:51 uur | Peter Uges

    Tijdens lezingen ga ik soms op een stoel staan en constateer dan (net als in het verhaal) dat het daarboven erg warm is. Ik stap dan van de stoel af met de opmerking dat het veel efficiënter is de verwarming en koeling te beperken tot op leefniveau. Dat kan gebruikmakend van verdingingsventilatie. Dit gecombineerd met vloerverwarming werkt dan uitstekend, terwijl in de zomer de ingeblazen al of niet gekoelde 100% buitenlucht de warmte voor zich uitdrukt naar buiten. In de praktijk blijkt dat de combinatie CO2-vraaggestuurd, met 100% buitenlucht en verdringingsventilatie zonder een WTW in een klaslokaal en sporthal uitstekend voldoet, vanwege de juiste hoeveelheid luchtverversing. Hierbij is dan de afgegeven warmte door de aanwezigen in het klaslokaal of sporthal voldoende om ca. 85% te dekken en wordt het tekort aangevuld door de vloerverwarming. Volgens de per 1 januari 2016 van kracht geworden richtlijn 2009/125 EcoDesign, kan dan worden volstaan met EVE ventilatie met slechts één ventilator en zonder WTW. Het extra energiegebruik ten opzichte van ventilatie met een WTW en afhankelijk van de plaatselijke situatie is dan ca.15% en betekent een aanzienlijke kostprijsverlaging. De combinatie met z.g. indirect werkende dauwpuntkoeling en verdampend water als koudemiddel, maakt het dan energetisch extra aantrekkelijk. Er draaien al hierop gebaseerde installaties.

  • Gerben Verweij
    17.03.2016 - 10:30 uur | Gerben Verweij

    Geachte heer Van den Bosch,
    De warmte van de vloerverwarming neemt boven in de ruimte af. Terwijl er bij radiatoren juist en opwarming plaats vínd. De warmte gaat circuleren indien hij uiteindelijk afkoelt en hierdoor zakt. En dan krijgen we de hinderlijke koude trek over de vloer.
    De wandverwarming wordt niet hoger geplaats dan 2,30 mtr. Hierboven heeft verwarmen geen extra toevoeging. De wandverwarming heeft de eigenschap om de snel te reageren omdat er hier geen cementdekvloer op ligt die de zorgt voor een egaal oppervlak maar ook weer voor de vertraging.
    Insteek is dat lage temperatuur verwarming mogelijk is, echter is het een combinatie van verschillende technieken.

    vr.gr Gerben Verweij

  • Anjo Peeters
    17.03.2016 - 09:49 uur | Anjo Peeters

    prima start van een idee.
    kanttekeningen van Jaap van de Bosch onderschrijf ik ook wel.
    Verder; die kastruimte die door dubbele radiatoren zou verdwijnen komt ook niet terug als je de muur gaat gebruiken. Want daar kan je de boekenkast ook niet meer kwijt. Verder is 5 centimeter is in een kleine ruimte toch al weer aanzienlijk. Ik ben benieuwd of er dan ook nog meer rendement te behalen is als je zo'n mooie radiator folie (zoals tonzon ze heeft) tussen de posities 4 en 3 of 3 en 1 stopt. gesteld dat we over een buitenwand situatie spreken hier.

  • Jaap van den Bosch
    17.03.2016 - 09:15 uur | Jaap van den Bosch

    Boven de 2 meter hoog zou de temperatuur afnemen bij vloerverwarming staat er.
    Het principe is dat warme lucht stijgt, dat lijkt me toch algemeen bekend, en er vanuit gaande dat we het hebben over woningen met ventilatie, en de afvoerventielen zich in het plafond bevinden, wordt dit stijgen nog een handje geholpen door afzuiging, of je dit zomaar weg kunt cijferen tegen de mindere circulatie zoals in het artikel staat is voor mij nieuw.
    Bij wandverwarming die dus al op hoogte zit doet dit zich nog eerder voor, daar je al voor een deel op hoogte zit.
    Het stijgen van warme lucht dat zich al voordeed voor de tijd van christus zou nu niet meer zo zijn, is dit realistisch, of een wens vanuit de handel van die vloerverwarming?
    Wie het kan onderbouwen, ik ben benieuwd.

  • Mike van Emmerik
    17.03.2016 - 09:09 uur | Mike van Emmerik

    Een praktische benadering van iemand die begrijpt hoe we in de toekomst ons energiebeheer moeten inrichten. Past uitstekend in de filosofie die wij als Eco Concepts voorstaan en de product portfolio die wij in dat kader met onze schijf van 6 voor duurzaam renoveren en bouwen aanbieden!