​What if…we start a NOM-factory? Van prefab aanleveren naar industrieel meters maken

Expertartikelen | 1383 keer bekeken
​What if…we start a NOM-factory? Van prefab aanleveren naar industrieel meters maken

Afgelopen week stond Eindhoven weer in het teken van de Dutch Design Week. In deze editie staat de vraag ‘What if?’ centraal. Dat bracht mij aan het denken over de ontwerpuitdagingen die er momenteel liggen in mijn eigen vakgebied: het massaal ombouwen van energieverslindende en verouderde huurwoningen naar comfortabele en eigentijdse nul-op-de-meterwoningen. Wat als het echt lukt om een nul-op-de-meterrenovatie kant en klaar uit de fabriek te krijgen?

De vaart zit er lekker in bij de Stroomversnelling en de ene na de andere nul-op-de-meterwoning wordt opgeleverd. Is er dan nog een ontwerpuitdaging? Die is er zeker! Nu in rap tempo kennis en ervaring wordt opgedaan met het zo optimaal mogelijk organiseren van een nul-op-de-meter-schilrenovatie, is noodzakelijk om door schaalvergroting en productoptimalisaties de kostprijs van de aanpak drastisch te verlagen om de businesscase sluitend te krijgen. Het blijkt nog een hele klus om aan het gewenste prijsniveau van € 45.000 tot € 60.000 per woning te voldoen.

Denken in schaal
Om het gewenste Nul-op-de-meter prijsniveau te behalen, zullen bouwers en toeleverende industrie de stap moeten maken van prefabricage naar industriële productie van componenten. Bij de componenten van de woningschil zie ik op dit moment nog vooral veel prefabricage in plaats van industriële productie. De componenten (veelal houtskeletbouw) worden in hallen (deels geautomatiseerd) in elkaar gezet en voorzien van kozijnen en afwerking. Hierbij komt nog veel handwerk kijken en dat maakt de componenten duur. 

Nu er in de markt voldoende schaal wordt geboden, lijkt de komst van écht industriële productie van gevel- en dakcomponenten slechts een kwestie van tijd. Ondanks het feit dat iedere woning andere maten heeft, is het immers technisch gezien prima mogelijk om aan de lopende band gevelcomponenten van verschillende samenstellingen te produceren met behulp van een slimme productiestraat. Een sandwichpaneel kan in een haast oneindige lengte aan de lopende band worden geproduceerd en volledig geautomatiseerd op maat worden gezaagd. Dat scheelt enorm in de productiekosten ten opzichte van een houtskeletbouwelement.

Lees ook: Met zo'n vaart loopt het toch niet!

Niet alleen op het vlak van productiekosten heeft een 100% industriële aanpak voordelen. Ook andere uitdagingen kunnen met de industriële benadering van het proces worden opgelost:

  • Prestatiegaranties worden eenvoudiger: de schilcomponenten vormen één geheel en worden onder gecontroleerde omstandigheden geproduceerd zonder tussenkomst van mensen. De bouwer die het geheel monteert hoeft zich alleen nog druk te maken over de aansluitingen en slechts daarvan de prestaties te garanderen;
  • Voor één particuliere woning één schil produceren? Geen probleem. Voer de maatvoering in in en druk op de knop: voilà!
  • Bij een slimme pakketopbouw kunnen leidingen en kanalen eenvoudig worden meegenomen zonder dat dit hoge kosten met zich meebrengt in de productie.

Een nieuwe businesscase
De grote vraag is wie het initiatief neemt tot de ontwikkeling van zo’n productiefaciliteit. De ontwikkeling vraagt om een enorme investering die niet zo gemakkelijk door een enkele bouwer of toeleverancier gedragen kan worden. Bovendien kan zo’n productiefaciliteit bedreigend werken voor toeleveranciers die nu nog losse producten leveren. Voor de bouwbedrijven betekent zo’n faciliteit ook dat voor nul-op-de-meterrenovaties definitief afscheid genomen dient te worden van het businessmodel dat is gebaseerd op het leveren van capaciteit in de vorm van manuren. Het gaat meer en meer om het bieden van voldoende toegevoegde waarde in het projectmanagement en het montageproces.

Lees ook: Renovatiewinkelen voor Nul-op-de-meter

De kans is enorm. Het industrieel produceren van gevel- en dakcomponenten is essentieel om het gewenste prijsniveau voor nul-op-de-meter te bereiken. De benodigde basiselementen zijn beschikbaar, maar hebben hun weg naar de Nederlandse renovatiemarkt nog niet gevonden. De crux zit in de efficiëntie waarmee de basispanelen bewerkt kunnen worden, zodat aansluitingen, gevelopeningen en installaties erin geïntegreerd kunnen worden. Gaan de bouwbedrijven het samen oppakken? Pakt de industrie deze handschoen op? Of wachten we tot een speler buiten de Nederlandse bouwkolom deze kans ontdekt?

Sean Vos - SlimRenoveren

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de nieuwsbrief van Renovatieprofs en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (6)

Reageren
  • Leo van Rooij
    09.11.2015 - 14:37 uur | Leo van Rooij

    Sean, goed idee. Componenten worden al industrieel geproduceerd. Nu nog de assemblage en montage. Dat vereist wel een gehele andere benadering van bouwen. Ik ben benieuwd wie dit gaat oppakken.

  • Frank Spruit
    09.11.2015 - 11:12 uur | Frank Spruit

    Het verlagen van de prijs tot een aanvaardbaar niveau en de nodige productontwikkeling om dit voor elkaar te krijgen vergen een behoorlijk grote markt. Het is dan niet genoeg om de voorlopers als klant te hebben. Op z'n minst een deel van de grote massa moet dan mee. In het artikel “Met zo'n vaart loopt het toch niet!” geef ja aan dat de banken bereid zijn financieringsconstructies te ontwikkelen. Juist in dit tijdperk met strenge hypotheekeisen voor koopwoningen moeten de banken met een heel nieuwe basis voor de renovatiehypotheek aan de slag. Ik hoop dat het lukt, want dit is een belangrijke voorwaarde voor grote investeringen. Maar als het al lukt, ben je er nog niet. Mensen durven nu de risico's voor een hoge lening met een lange looptijd niet aan. Logisch, bij verkoop krijg je investering niet één op één terug in de verkoopprijs. Dan moet de huiseigenaar (verkoper) de lening in één keer aflossen en zit de opvolger met een financieel voordeel of de lening moet overdraagbaar zijn. Een andere optie is om met het ontwerpen van de NOM-renovatiepakketten meteen als ontwerpcriterium mee te nemen dat het in stappen uitgevoerd kan worden. Wellicht is er een groter deel van de markt bereid om één deelstap te nemen en enkele jaren later de volgende stap te zetten.

  • rick wessels
    05.11.2015 - 11:53 uur | rick wessels

    Een mooi perspectief en zeker waar: alleen via industriële productie is NOM financieel haalbaar te maken. Of het business model van de aannemers daarvoor werkelijk op de schop moet is nog maar de vraag. Dat model bestaat namelijk maar voor 20-30% uit de levering van productiecapaciteit in de vorm van uren. De rest is handel!

  • Roy Venekamp
    05.11.2015 - 10:38 uur | Roy Venekamp

    Beste Sean,

    Die handdoek pak ik graag samen met jou op. Sterker. Wij zijn bezig met het opzetten van een professioneel platform genoemd PAS Factory gebaseerd op processen die door mij in het verleden zijn ontwikkeld onder de noemer Industrial Building Factory (IBF). Al meer dan 20 jaar ben ik nu gespecialiseerd in verandermanagement en het klantgericht industrialiseren van vastgoed op basis van (I)DBFMO.
    Zou graag eens onder het genot van een kop koffie met jou hier verder over praten en onze visie presenteren.

    Roy Venekamp, Senior Consultant Ecological (www.ecological-q.nl)

  • Nadia Verdeyen
    05.11.2015 - 10:29 uur | Nadia Verdeyen

    Dit klinkt als een goede bijdrage voor de Transition Zero conferentie op 7 en 8 april.
    De call voor presentaties bedrijven staat open. http://www.hu-conferenties.nl/index.php/sbe16/

  • Edwin Bommezij
    05.11.2015 - 10:07 uur | Edwin Bommezij

    Voor verschillende opdrachtgevers en via eigen adviesbureau adviseer ik al jaren per woning hoe deze energiezuiniger te maken. Dat kost veel tijd en levert niet die energieneutrale woning op die ik eigenlijk zou willen. Concepten voor Energieneutrale of NoM renovaties hebben daarom mijn warme aandacht. En ik denk dat een snellere 'verwerkingstijd' per woning absolute noodzaak is om de huidige woningvoorraad in voldoende hoog tempo te verduurzamen.
    In dit artikel wordt echter steeds uitgegaan dat bij een NoM renovatie altijd de schil flink moet worden aangepakt. Dat is echter niet altijd nodig. Bij veel woningen met spouwmuur is voldoende isolatie in de spouw aan te brengen. Tel daarbij op dakisolatie van binnenuit, vloerisolatie via de kruipruimte en dubbel glas. Dan heb je een schil die al voldoende geïsoleerd is om tegen veel geringere kosten een woning Nul op de Meter te krijgen. Keuze genoeg in apparatuur om duurzaam energie te winnen en efficiënt energie te gebruiken. En passen er onvoldoende zonnepanelen op het dak? Dan zorgen we toch voor investering in duurzame elektriciteitsopwekking elders? En denk nu niet: fabeltjes! Dit concept wordt al in de praktijk toegepast en ik ben ondertussen bijna zover om het via mijn bedrijf te kunnen aanbieden.