​Optoppen als kans voor circulair bouwen

Expertartikelen | 1420 keer bekeken
​Optoppen als kans voor circulair bouwen

Recentelijk was er ineens weer aandacht voor het fenomeen ‘optoppen’ in de bouw- en architectuur gerelateerde pers. De belangrijkste aanbeveling uit de masterscriptie van ir. Maria Papageorgiou: 'onderzoek bij bestaande gebouwen altijd de mogelijkheden van optoppen'.

Het toevoegen van bouwlagen aan een bestaand gebouw is natuurlijk geen nieuw principe, maar wordt toch vaak wel geassocieerd met het toevoegen van een ‘hondenhok’ op je woning. Het wordt zeker niet gezien als strategie voor het verduurzamen van de bebouwde omgeving.

Het onderzoek trok mijn aandacht, aangezien de basis van ons huidige bureau ligt in het optoppen van bestaand vastgoed in de binnensteden. Voor ons was dit een strategie om waarde toe te voegen aan bestaande gebouwen in de stad. Daarnaast wilden we de ruimte benutten die er vaak nog in bestemmingsplannen in steden zoals Groningen en Den Haag is. Het betekent dat in de meeste projecten toch wel twee, drie of soms wel vier bouwlagen konden worden toegevoegd aan een bestaand gebouw.

De afgelopen zes jaar hebben we dit concept verder geoptimaliseerd door te onderzoeken wat de beste bouwmethodiek is, wat de relatie is tussen bestaand en nieuw, en hoe je het nieuwe in kunt zetten om het bestaande te verduurzamen. We willen een nieuwe laag toevoegen om de leefbaarheid van de stad te verbeteren, en om de kwaliteit van openbare en private ruimten te verhogen.

Wat we hebben ontdekt is dat deze manier van bouwen grote kansen biedt om naar een circulaire architectuur te gaan. Allereerst wordt het bestaande behouden, wat betekent dat er niet gesloopt hoeft te worden en er geen (overbodige) nieuwe materialen nodig zijn. Daarnaast is de nieuwe toevoeging demontabel, handzaam, eenvoudig te bouwen en vaak modulair. Dit is belangrijk vanwege de vaak slechte bereikbaarheid van de bouwplaats (complex met winkels die open moeten blijven of smalle straten). Er ontstaat vervolgens een reversible gebouw. Kortom: wat is toegevoegd, kan weer weggehaald worden, met behoud van het bestaande.

Energetisch concept
De kennis en ervaring van de afgelopen zes jaren hebben ook geleid tot een energetisch concept waarbij het nieuwe het bestaande voedt. Dat betekent dat de nieuwbouw uiteraard optimaal geïsoleerd is en ontwerpen op de zon (lichtinval/beschutting/zonwering), terwijl het bestaande qua comfort verbeterd wordt en gevoed met de energie die is opgewekt uit de nieuwe toevoeging. Zo zijn we nu voor een klant bezig om zijn portefeuille stap voor stap energieneutraal te maken, en alle panden los te koppelen van het gasnet.

Dit concept werkt ook op grotere schaal. In Scheveningen herontwikkelen we op dit moment een locatie aan de Zeesluisweg waarbij we boven de bestaande bebouwing 48 appartementen toevoegen, gebruik makend van hetzelfde concept: het bestaande respecteren en voeden met het nieuwe. Ook hier staat straks een energieneutraal complex met zeezicht en optimaal wooncomfort. Bij dit project is ook de publieke ruimte een belangrijk onderdeel; niet alleen de woningen, maar ook een daktuin en grote collectieve balkons op de zee gericht worden onder handen genomen. Daarnaast wordt gestreefd naar een extreem korte bouwtijd en wordt de overlast voor de bestaande gebruikers tot een minimum beperkt door letterlijk een bouwplaats over de bestaande bebouwing heen te plaatsen. Een betere benaming is eigenlijk: demontageplaats.

Kansen
Dit is wat het hier en nu ons brengt als het gaat om optoppen, maar wat is de 2.0 in dit geval? Er zijn veel kansen voor de stad op grotere schaal. Een terugkoppeling naar de lokale economie en het opzetten van lokale energienetten die de individuele initiatieven met elkaar gaan verbinden zodat er een fijnmazig netwerk ontstaat dat de hele stad kan voeden. Niet alleen op het gebied van energie, maar zeker ook op het gebied van materiaalgebruik, stadslandbouw en waterhuishouding. Wat ons betreft een interessante visie op de toekomst van de stad die uitdagingen met zich meebrengt maar zeker ook kansen biedt.

Dennis Hauer


Afbeelding: De optopping op de Zeesluisweg in Scheveningen - Dennis Hauer

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de nieuwsbrief van Renovatieprofs en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (0)

Reageren