Opknappen of afknappen; een wereld van verschil

Expertartikelen | 653 keer bekeken
Opknappen of afknappen; een wereld van verschil

Het was tijdens een informatieve presentatie die ik onlangs samen met Henk Mulder verzorgde voor een groep architecten, aannemers en appartementeigenaars. We spraken (ja, alweer) over die steeds maar weer terugkerende vergrauwingen, ook wel (soms ten onrechte) atmosferische vervuiling genoemd. “Hoe lang blijft schoon in de praktijk schoon?”, vroeg een van de aanwezigen, toen wij vertelden dat vergrauwingen nog wel eens over wederkerende eigenschappen kunnen beschikken. En vervolgens ontspon zich een levendige discussie.

Telkens weer blijkt hoe belangrijk het is dat verschillende partijen elkaar goed begrijpen. Dat geldt voor verbale en geschreven tekst. De bedoeling van een opknapbeurt kan niet zijn dat je afknapt op het resultaat. Helaas is dat nog wel eens het geval.

Reinigen door middel van stralen

Verschillen van inzicht over het behaalde resultaat komen regelmatig voor. Een van de toegepaste reinigingsmethoden, het reinigen door middel van stralen, wil nog wel eens onderwerp zijn van stevige discussies. Ergens is dat wel te begrijpen. Er worden soms resultaten afgeleverd die je doen denken aan een mitrailleurbehandeling. Een gevel waarin allemaal kratertjes zijn geslagen, is meestal niet de bedoeling van de opdrachtgever. Een goede vriend noemt zo’n behandeling: “Mooi van verre, maar dichtbij? Verre van mooi.”

Die regelmatig terugkerende mis-handelingen maken het dan ook begrijpelijk dat opdrachtgevers enigszins huiverig kijken naar deze methode. Inderdaad, ook als er enige millimeters zijn weggestraald, kan worden gesproken over een schoon oppervlak. Maar nog enkele keren zo’n behandeling en je hebt geen steen meer over. Ook hier geldt dat alvorens met de definitieve werkzaamheden te beginnen, er eigenlijk een representatief proefvlak moet worden gezet. De desbetreffende partijen kunnen dan beoordelen of er nog verschillen van inzicht bestaan over het te behalen resultaat.

Patina

In de verschillende publicaties over dit onderwerp wordt gesproken over ‘het patina’. Als de term ‘patina’ valt, wordt altijd het aanzien van het desbetreffende materiaal bedoeld. Maar als in de opdracht wordt gesteld dat het patina niet mag worden aangetast, waar hebben we het dan eigenlijk over. In een publicatie van de RDMZ (Rijksdienst Monumentenzorg) wordt onder meer geschreven: “De ouderdom van een monument mag afgelezen kunnen worden. Het patina dat zich in de loop van de geschiedenis op de gevel heeft gevormd, is een weerslag van de tijd en vormt juist een waarde die behouden dient te worden.” Een stelling waar ik best begrip voor heb, maar waar ik het niet in alle opzichten mee eens ben. Ook wordt regelmatig gesteld dat een gereinigde gevel extra water zou opnemen. En ook hier ben ik het in veel gevallen niet mee eens.

Van Dale

Bij ‘patina’ heeft Van Dale heeft het over een ‘oxidatielaag op bronzen voorwerpen en koperen munten die gewoonlijk als verfraaiing geldt en daarom ook wel kunstmatig wordt aangebracht.

Vervolgens wordt gesproken over ‘zichtbare ouderdomskenmerken waardoor het oppervlak van oude (kunst) voorwerpen zich onderscheidt van dat van nieuwe voorwerpen van hetzelfde materiaal, respectievelijk de nabootsing daarvan.’

Smerigheid en overtollig water

Nu hebben we het hier niet over (kunst)voorwerpen maar over complete gevels. En bij veel gevels hebben we het niet over een oxidatielaag (een verbinding van zuurstof met het onderliggende materiaal), maar over een smerige, aangekoekte vervuiling. Ik vind het dan ook niet juist om bij een oorspronkelijk fraai bouwwerk, deze aangekoekte smerigheid als ‘het patina’ te betitelen.

Ook overtallig water in de gevel kan voor vervuilingsproblemen zorgen. Zo’n situatie kan ontstaan op plaatsen waar regenwater gemakkelijk de gevel kan binnendringen, zoals via stuiknaden van daktrimmen en op plaatsen waar het voegwerk te wensen overlaat of geheel is verdwenen. Stoffen uit het metselwerk kunnen door dit overtallige water naar het oppervlak migreren.

Bedenk dus dat reinigen alleen, zelfs op de juiste wijze, niet voldoende is om een resultaat te verkrijgen dat vele jaren staat als een huis. Laat u, alvorens te beginnen, voorlichten door een professioneel adviseur die over de benodigde kennis beschikt en u op een begrijpelijke wijze kan informeren. Samen met een professionele uitvoerder is de kans op mogelijke afknappers daarmee gereduceerd tot nul.

Wiebren Gras

Afbeelding: Henk Mulder

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de nieuwsbrief van Renovatieprofs en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (1)

Reageren
  • 19.01.2017 - 10:25 uur | hans veling

    GEVEL"onderhoud". Na 20 jaar bijna geen onderhoud is dit in 2008 aangepakt. Helaas is door de hoofdaannemer de verkeerde onder-aannemer aangetrokken. De gevel is "schoon" gestraald met een veel te hoge waterdruk en daarna met Chemtec vloeibare impregnatie behandeld.
    De vervuiling was echter na 6 jaren van dien aard dat er weer aan de slag moest worden gegaan. De toplaag van de gevelstenen was dusdanig beschadigd dat het schoon spuiten met hoge druk uitgesloten was en dat voor "soft" druk en warm water werd gekozen. Het impregneren is daarna met een Chemtec PASTA van dezelfde fabrikant / leverancier gekozen. De eerder aangerichte schade is egaal en nog waarneembaar, maar er is mee te leven. Echter Schoonmaken en Impregneren, elke 8/10 jaren is een kostbare zaak. Is er, na het schoonspuiten, niet een Impregneer middel dat duurzamer is?