Leren van Nul op de Meter: heiligt het doel de middelen?

Expertartikelen | 1394 keer bekeken
Leren van Nul op de Meter: heiligt het doel de middelen?

In ons werk zoeken wij voor zowel renovatie als nieuwbouw naar een hoogwaardig niveau van duurzaamheid; een gezond, comfortabel en energetisch verantwoord gebouw. Nul op de Meter bijvoorbeeld. De afgelopen weken ben ik echter tegen een aantal zaken aangelopen op projectniveau die mijn zekerheid in waar ik in geloof toch op de proef stellen.

Voor twee projecten heb ik eigenlijk exact dezelfde discussie gehad met zeker niet de minste installatieadviseurs. Het ging om een herbestemmingsopgave en een nieuwbouwproject op een bestaand gebouw. Uit principe gebruiken we geen gasgestookte concepten, maar de discussie kwam al snel op het gebruik van gas. Bleek dat we zo’n bouwkundig energetisch goed casco hadden ontworpen, dat de warmtevraag nog maar heel klein was. Er was ook geen stadsverwarming voorhanden, dus ons idee was all-electric.
In beide gevallen vroegen de adviseurs ons of we het niet zonde vonden om hoogwaardige elektriciteit om te zetten in warmte. Het werd een soort principiële discussie. Voor ons gevoel was het toch best goed als je een beperkte elektriciteitsvraag hebt en dit dan op het gebouw opwekt. Rest voor mij dus nog de vraag: toch maar wel gas of vasthouden aan ons principe?

Verder was Nul op de Meter weer eens in het nieuws, bij het consumentenprogramma Kassa deze keer. Blijkbaar doen de woningen niet wat ze beloven en is er veel geld geïnvesteerd in een product dat niet werkt volgens de bewoners. Tegenstanders vinden zich natuurlijk in de barricades (zie je wel!) en voorstanders bagatelliseren dat het een communicatiedingetje is dat met nazorg en inregelen te maken heeft.

Te hoge verwachtingen
In mijn optiek zitten er twee kanten aan het verhaal. Allereerst ben ik van mening dat de belofte die gedaan wordt te hoge verwachtingen wekt bij de gebruikers. Als er dan in de praktijk ook maar iets niet werkt is meteen het hele product niet goed. Zit een beetje in de aard van de mens; neem als voorbeeld het ervaren van warmte. Als we alleen een raam kunnen openzetten accepteren we al snel dat het warm of koud is binnen, dat hebben we in de hand. Als er techniek om de hoek komt kijken (balansventilatie/koeling) dan verwachten we ineens dat het optimaal is en gaan we gelijk steigeren als het een graadje te warm of te koud is.

Verkeerd vertrekpunt
De andere kant heeft te maken met het vetrekpunt van Nul op de Meter. Doel is een woning te realiseren die energieneutraal is (alleen gebouwgebonden of ook in gebruik?) en daarbij ook comfortabel en gezond. Wij benaderen projecten precies andersom; we willen graag comfortabele en gezonde woningen ontwerpen en realiseren die ook energieneutraal (of bijna) zijn.

Lijkt een semantische discussie maar is als vertrekpunt een totaal andere benadering. Wij gaan per ruimte/functie kijken wat de wensen en eisen zijn, dat vullen we in en daarna gaan we kijken hoe we energetisch kunnen optimaliseren. Dat is iets totaal anders dan een energieneutrale doos ontwerpen, waar we vervolgens gaan bepalen wat comfort en gezondheid is.

Michael Braungart zei het vaak min of meer als grapje, maar heeft zeker gelijk; je kunt beter het juiste doen in plaats van het verkeerde optimaliseren.

Dennis Hauer


Meer horen van Dennis Hauer? Op dinsdag 12 april om 15:30 uur geeft hij in het Renovatietheater een sessie over het zoeken naar de juiste balans in een renovatieproject. Meld je nu aan voor zijn sessie 'Duurzaam renoveren: het zoeken naar de juiste balans'.'.

Blijf altijd op de hoogte
Meld jezelf nu aan voor de RenovatieProfs nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.


Meld je aan voor de nieuwsbrief

Meld jezelf nu aan voor de nieuwsbrief van Renovatieprofs en ontvang het laatste nieuws, trends en aanbiedingen.

Reacties (7)

Reageren
  • Dennis Hauer
    09.04.2016 - 18:03 uur | Dennis Hauer

    De oplossing is dan toch vrij eenvoudig; niet terugleveren en zorgen voor een eigen energiebalans. Ik wil helemaal niet afhankelijk zijn van het net. Tesla heeft de eerste stap gezet in de opslag van elektra, ik verwacht dat deze ontwikkeling zich snel doorzet en interessant wordt voor de gebouwde omgeving

  • 09.04.2016 - 11:44 uur | Jaap Van den Bosch

    Gebouwgebonden energieneutraal, welke ingaat in December 2020 is wettelijk omkadert, met een eindresultaat van 0 in de EPC berekening, na een hoogwaardige schil heb je enige vrijheid van installaties combineren, of meer met PV elementen werken, met die laatste zou ik toch voorzichtig zijn, want hier is men van overheidswege bezig met een plan over de tarieven van terug salderen en gaan de mensen die stroom terugleveren ook serieus mee betalen aan het onderhoud van het net, logisch toch want ze gebruiken het ook.
    Gebruikers energieneutraal is niet wettelijk omkadert, en dan kom je in de wereld van marketing verhalen en belangen van de verkopende partijen, en dat staat dan vaak op gespannen voet met de (te hoge) verwachtingen.
    Wat het precies andersom benaderen zoals in dit artikel beschreven financieël gaat inhouden is natuurlijk nog wel even de vraag.

  • Dennis Hauer
    09.04.2016 - 11:06 uur | Dennis Hauer

    Beste Jeroen. Dat de eerste helft onduidelijk is kan ik begrijpen. Voor mij was het ook een vreemde discussie, maar omdat dezelfde argumenten bij 2 verschillende adviseurs naar voren kwamen ben ik er wel meer over na gaan denken.
    Het argument is dat het efficiënter verwarmen is met gas dan met elektra. Dat zie je ook terug in de epc. De vraag is dus of het te verantwoorden is dat je een ´slechtere´ oplossing kiest waarbij je de benodigde elektriciteit wel duurzaam opwekt.
    Dat is wat mij betreft ook de motivatie; dus de gebouwschil goed ontwerpen zodat de warmte- en koudevraag minimaal is, daarna elektrisch invullen wat je nodig hebt en compenseren met eigen opwekking.

  • 08.04.2016 - 14:35 uur | Jeroen Abbink

    De eerste helft van je artikel is voor mij onduidelijk. Wat is het probleem van hoogwaardige elektriciteit te gebruiken voor je warmte vraag? Aĺl-electric is toch een zeer goed idee. Geen vast recht en kosten. Een tijdelijke warmte vraag, zou ik met mobiele infrarood panelen oplossen. De bewoner wil inderdaad zelf ook wat aan een knop kunnnen draaien om zich thuis te voelen. Geef bewoners een duurzame woning, waar ze van houden en een basis om terug te komen en redenen om te blijven.

  • Onno van Rijsbergen
    07.04.2016 - 10:46 uur | Onno van Rijsbergen

    Volledig eens met strekking van het artikel.
    Een prettige, gezonde comfortabele woning die weinig of geen energie verbruikt is duurzaam
    Een energie neutrale woning waar de bewoner zich niet prettig in voelt is helemaal niet duurzaam!

  • Peter van Heun
    07.04.2016 - 09:29 uur | Peter van Heun

    Mooi artikel, tot de laatste zin.

  • Hugo Schut
    07.04.2016 - 09:16 uur | Hugo Schut

    Dennis Hauer legt de vinger op de zere plek wat mij betreft en ook als cliché is dat een mooi startpunt voor een traject waar we nog maar net aan begonnen zijn. Het energiesysteem van een woning wordt m.i. nog te veel gezien als een gesloten systeem waarbij het gedrag van de mens het systeem noodzakelijkerwijs verstoort. De bewoner of werknemer op kantoor, die nu eens graag zijn ruimte wil 'doorspuien' met wat hij/zij ervaart als frisse lucht, wordt onvoldoende geïntegreerd in het model. En per definitie willen mensen niet graag deel zijn van een systeem maar - inderdaad - het idee hebben dat ze zelf kiezen voor frisse lucht die direct van buiten komt inplaats vanuit een toevoerleiding.
    Kortom, net als bij de discussie over het elektrisch - hybride - conventionele autorijden, staan we pas aan het begin van de oplossing. Hauer zijn artikel geeft daartoe een gezonde aanzet.